La espero

Alle gamle organisasjonar med ei pompøs fortid og opphav på 1800-talet har eit flagg. Esperanto-flagget er grønt (håpets farge), og har ei stjerne med fem taggar for dei fem verdsdelane. Dagens utgåve av fenomenet «flagg» heiter «grafisk profil», og dei to motståande E-ane i toppgrafikken på desse sidene er jubileumssymbolet frå 1987. Dei to E-ane kan stå for «esperanto», dei kan stå for ein jordklote, og dei kan stå for folk som møtest og kommuniserer med kvarandre. Her har me lagt til den grøne stjerna berre for tradisjonen si skuld.

«La espero» er eit dikt av L.L. Zamenhof, som grunnla esperanto, og fungerer omtrent som «nasjonalsong» for esperantosamfunnet. Teksten er noko gamaldags og pompøs etter dagens standard, eit fenomen me kjenner att frå mange ideologiske songar frå 1800-talet. Her i Noreg kjenner me t.d. «Ja, vi ælsker» med tekst som «Og som fædres kamp har hevet / det av nød til sejr, / også vi, når det blir krevet, / for dets fred slår lejr».

Det som skil «La espero» frå nasjonalsongar, er nettopp den ideologien som låg til grunn for diktet. Medan nasjonalsongar gjerne vil framheva éin nasjon eller eitt land, skildrar «La espero» ein tilstand av fred, forbrødring og kjærleik mellom alle folkeslag. Dette var òg den draumen som Zamenhof hadde om framtida, ein draum som skulle oppfyllast på mange vis, med språket esperanto som eitt steg på vegen dit. Dagens esperantobrukarar har nok sansen for den grunnleggjande ideologien frå lanseringa av språket i 1887: fred, forbrødring, å stilla på likefot med eit nøytralt språk som ingen eig meir enn andre. Dette er allmennmenneskelege verdiar. Men i sentrum for folk i dag står nok ein enklare ideologi i sentrum: å ha det kjekt saman! Så kan heller fred og forbrødring koma som eit biprodukt av at folk har det kjekt saman.

Som sagt, teksten til «La espero» er gamaldags og pompøs, og i praksis vert songen i dag avsungen berre under den den mest tradisjonsbundne delen av opningsseremonien til den årlege verdskongressen til det internasjonale esperatoforbundet. Ja, og så i samanhengar der ein gjerne vil ha det moro med pompøsiteten, gjerne på karikerte måtar. (Kven har sagt at esperantotalande personar ikkje har sjølvironi?)